อังคาร. ธ.ค. 10th, 2019

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมไร้เงินสด

ความคาดหวังการเกิดขึ้นของสังคมไร้เงินสดอาจจะไม่ได้เร็วอย่างที่คิด เพราะมีปัจจัยอะไรที่ชลอความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว หรือคนไทยยังไม่พร้อมที่จะรับสังคมในยุคดิจิทัล

อย่างที่เราทราบกันดีว่ารัฐได้เริ่มพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านระบบการเงินดิจิทัลของประเทศเพื่อรองรับความก้าวหน้าของเทคโนโลยีทางการเงิน ซึ่งการส่งเสริมให้ประชาชนเข้าสู่ระบบ Prompt Pay และการสร้างระบบ QR Code Standard ให้เป็นเครื่องมือทางการเงินดิจิทัลสำหรับการโอนเงินระหว่างบัญชีต่างธนาคารที่สะดวกมากขึ้น และธนาคารแห่งประเทศไทยยังได้ออกระเบียบใหม่เพื่อปรับอัตราค่าธรรมเนียมการโอนเงินที่ต่ำลง โดยเริ่มต้นจาก 0-5000 บาท ไม่มีค่าธรรมเนียม จึงทำให้การชำระเงินเพื่อซื้อสินค้าราคาน้อยๆ ผ่านการสแกน QR Code ของผู้ขาย โดยไม่เสียค่าธรรมเนียม ซึ่งมีตัวอย่างในประเทศจีน ที่การซื้อขายสินค้าในตลาดหรือร้านค้าทั่วไปจะใช้ระบบไร้เงินสดกันเป็นเรื่องปกติ

การใช้เงินสดยังไม่ก่อปัญหาพฤติกรรมสังคมไร้เงินสดจึงเปลี่ยนช้า

แม้ว่าการเริ่มต้นในประเทศไทยจะเป็นไปอย่างคึกคัก แต่ประชาชนก็ยังไม่คุ้นชินกับการจ่ายเงินด้วยการสแกน QR Code ผ่านแอปพลิเคชันกระเป๋าเงิน e-Wallet จากสมาร์ทโฟน คนส่วนใหญ่ยังสะดวกกับการใช้เงินสด แต่ก็มีกลุ่มคนในสังคมเมืองส่วนหนึ่งที่คุ้นชินกับการใช้สมาร์ทโฟนทำธุรกรรมทางการเงินอยู่แล้ว เริ่มหันมาปรับพฤติกรรมการใช้จ่ายเงินจาก e-Wallet เพื่อซื้อสินค้าอุปโภคบริโภคในชีวิตประจำวันกันมากขึ้น เนื่องจากเข้าใจถึงประโยนชน์และได้รับความสะดวกจากการที่ไม่ต้องพกเงินสดและทอนเงิน

วันนี้ระบบการจัดการธุรกรรมทางการเงินส่วนบุคคลผ่านแอปพลิเคชันสมาร์ทโฟนมีประสิทธิภาพและการใช้งานมากขึ้น การโอนเงินและชำระใบแจ้งหนี้ต่างๆ เป็นธุรกรรมที่ลูกค้าธนาคารใช้บริการเป็นหลัก ซึ่งลูกค้าธนาคารต่างยอมรับว่าได้รับความสะดวกมากขึ้นจากการทำธุรกรรมผ่านแอปพลิเคชัน และมีแนวโน้มการเติบโตที่สุงขึ้นอย่างรวดเร็ว

สังคมชนบทยังไม่ตื่นตัว

แต่ในขณะที่การชำระเงินค่าสินค้าและบริการผ่าน QR Code ยังมีการเติบโตอยู่ในกลุ่มสังคมเมืองบางส่วน และมีอัตราการเติบโตที่ค่อนข้างช้า แต่ก็ใช่ว่าจะเป็นไปไม่ได้ สังคมไร้เงินสดของไทยยังคงต้องให้เวลาในการปรับพฤติกรรมกันอีกระยะหนึ่ง เพราะวันนี้การใช้เงินสดยังคงมีความสะดวกสำหรับคนส่วนใหญ่ เมื่อเทียบกับการที่จะต้องเรียนรู้วิธีการใช้แอปพลิเคชันเพื่อจ่ายเงินผ่าน QR Code ซึ่งอยากกว่า

จากการสำรวจของผู้เขียนเองในต่างจังหวัด ต่างอำเภอ ก็พบว่าการใช้ QR Code ยังมีน้อยมาก จะหาจุดรับชำระเงินได้จากตลาดท่องเที่ยว โรงแรมที่พัก ร้านสะดวกซื้อชื่อดัง ร้านธงฟ้า และร้านค้าที่เจ้าของมีหัวคิดทันสมัย แม้ร้านค้าจะมี QR Code ให้สแกนเพื่อชำระเงิน แต่ลูกค้าส่วนใหญ่ในต่างจังหวัดก็ยังเลือกที่จะจ่ายเงินสด

แรงจูงใจเพื่อเร่งการเปลี่ยนแปลง

จากที่กล่าวมาข้างต้น แนวโน้มที่ประเทศไทยจะเข้าสู่สังคมไร้เงินสด น่าจะไม่เร็วอย่างที่คาดหวังกันไว้ เพราะไม่มีกฏระเบียบในการบังคับใชัแต่ให้เป็นไปตามความสมัครใจ ซึ่งก็คงจะคาดหวังระยะเวลาไม่ได้ ต่างจากบางประเทศที่สังคมไร้เงินสดเติบโตอย่างรวดเร็วเพราะมีกฏระเบียบบังคับใช้ที่ประชาชนต้องทำตามอย่างเคร่งครัด แต่อย่างไรก็ตามสังคมไร้เงินสดในประเทศไทยก็ต้องเกิดขึ้นอย่างแน่นอน เมื่อไรก็ตามที่การใช้เงินสดในสังคมเริ่มมีปัญหามากขึ้น หรือการใช้กระเป๋าเงิน e-Wallet ให้สิทธิประโยชน์จูงใจเจ้าของบัญชีมากขึ้น สังคมก็จะเริ่มเปลี่ยนเข้าสู่สังคมไร้เงินสด ดังจะเห็นได้จากมาตรการกระตุ้นการใช้จ่าย “ชิม ช้อป ใช้” แจกเงินเข้ากระเป๋าเงิน e-Wallet “เป๋าตัง” เพื่อสแกน QR Code ใช้จ่ายกับร้านค้าที่ร่วมโครงการ ก็เป็นหนึ่งในการกระตุ้นพฤติกรรมสังคมไร้เงินสดอีกทางหนึ่ง เราคงต้องให้เวลากับสังคมไทยกันอีกซักระยะ

ที่ปรึกษา อาจารย์วิทยากร นักจัดรายการวิทยุ และนักเขียน ที่มีความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการพัฒนาธุรกิจและสังคม อาทิเช่น อีคอมเมิรซ์ การตลาดดิจิทัล สื่อยุคใหม่ และการพัฒนาชุมชนด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล